تبلیغات
امام رضا(ع) - مطالب سیره اخلاقی امام رضا علیه اسلام
امام رضا(ع)
نوشته شده در تاریخ شنبه 23 شهریور 1392 توسط امیررضا امیری نژاد | نظرات ()
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 11 بهمن 1390 توسط امیررضا امیری نژاد | نظرات ()

سیره اخلاقی امام رضا علیه اسلام

اخلاق فردی:

اخلاق، یکی از عناصر مهم شخصیت انسان است، و کاشف کیفیت ذات، و درون

اوست. امام رضا علیه السلام به اخلاق عالی و ممتاز، آراسته بودند، و بدین سبب

دوستی عام و خاص را، به خود جلب کردند، همچنین انسانیت آن حضرت، یگانه و

بی مانند بود، و در حقیقت تجلی روح نبوت، و مصداق رسالتی بود که خود آن

حضرت، یکی از نگهبانان و امانت داران و وارثان اسرار آن به شمار می رفت. از ابراهیم

بن عباس صولی ( 1) نقل شده، که گفته است:

من ابوالحسن الرضا علیه السلام را هرگز ندیدم در سخن گفتن، با کسی درشتی کنند.

من ابوالحسن الرضا علیه السلام را هرگز ندیدم سخن کسی را پیش از فراغ از آن، قطع

کند.

هرگز درخواست کسی را ،که قادر به انجام دادن آن بود، رد نفرمودند.

هرگز پاهای خود را، جلو همنشین، دراز نمی کردند.

هرگز در برابر همنشین تکیه نمی کردند.

هرگز او را ندیدم،که غلامان و بردگان خود را بد گویند.

هرگز او را ندیدم، که آب دهان بیندازند.

هرگز او را ندیدم، که قهقهه بزند، بلکه خنده اش تبسم بود.

تا آنجاکه می گوید : هر که بگوید در فضلیت، کسی را مانند او دیده، از او باور

( نکنید.( 2

نقل شده زمانی که امام رضا عل یه السلام مجبور به پذیرفتن ولایت عهدی شدند، چون

روز عید فرا رسید مامون برای خواندن نماز از امام علیه السلام دعوت به عمل آورده

ایشان با ساده ترین پوشش و با لباسی که مخصوص نماز عید بود حاضر شدند، این

لباس عبارت بود از دو قطیفه روی لباس و عمامه سفیدی از کتان ک ه به سربسته بود که

یک طرف آن را به سینه و طرف دیگرش را میان دو شانه انداخته بودند عصایی به

دست داشتند، در حالی که کفش برپا نداشتند چون همراهان ایشان این وضعیت را

دیدند آنان هم چون امام راه افتادند.

زهدامام علی بن موسی الرضا علیه السلام جامع تمام فضائل بود ند، به طوری که تمام

صفات عالی در ایشان جمع شده بود . خصایص شریف امام رضا علیه السلام قسمتی از

صفات جدش، بزرگترین پیامبر خدا صلی الله علیه و آله بود که از میان پیامبران ممتاز

بودند. ایشان درباره زهد به نقل از پدرانشان می فرمودند زاهد آن است که حلال دنیا را

( از ترس حساب و کتاب و حرام دنیا را از ترس عقاب ترك می کند.( 3

محمد بن عباد ( 4) درباره رفتار زاهدانه آن حضرت می گوید: پوشش ابوالحسن علیه

السلام در طول تابستان همواره یک بوریا بود . ایشان در طول زمستان با همه عظمت و

وقاری که داشتند پوششی ساده داشتند و به دور از هر گونه علامت گذاری و یا این که

رنگ مخصوصی داشته باشد همیشه لباس زبر به تن می کردند مگر آن که می خواستند

( پیش مردم و به دیدن آنها بروند که در آن وقت بهترین لباس خود را می پوشیدند.( 5

امام می فرمودند: لباس مظهر خارجی انسان است نمی توان نسبت به آن بی توجه بود

حرمت مومن ایجاب می کند که انسان در ملاقات با او، شئون خود و وی را رعایت

( کند و مقید باشد که پاکیزه و خوش لباس باشد.( 6

از دلائلی که امام رضا علیه السلام نزد مردم، لباس خوب می پوشیدند این بود که اگر

ظاهر انسان تمیز و پاکیزه باشد، دیگران از دیدن این فرد لذت می برند و تحت تاثیر

وی قرار می گیرند. هم چنان که از دیدن یک انسان کثیف و آلوده حالشان دگرگون

می شود، ایشان لباس زیبا و پاکیزه می پوشیدند تا مردم با دیدن ایشان درس نظم و

پاکیزگی را در کنار ساده زیستی بیاموزند و از طرفی نشان دهند که مومن از مال حلال

در ح د شأنش می تواند از امکانات این دنیا استفاده کند . همچنین نقل شده : در محیط

خانه امام رضا علیه السلام آثاری از زندگی اشرافی وجود نداشت از زیور و زینت

استفاده نمی کردند، مگر این که خود را به عود هندی خام بخور می دادند.

گوشه گیری از دنیا و ساده زیستی برجسته ترین صفات امام رضا علیه السلام بود . تمام

راویان متفق القولند که وقتی آن حضرت ولیعهد مامون شدند هیچ توجهی به جنبه

قدرت و عظمت آن نداشتند . نقل شده زمانی که امام رضا علیه السلام مجبور به

پذیرفتن ولایت عهدی شدند، چون روز عید فرا رسید مامون برای خواندن نماز از امام

علیه السلام دعوت به عمل آورده ایشان با ساده ترین پوشش و با لباسی که مخصوص

نماز عید بود حاضر شدند، این لباس عبارت بود از دو قطیفه روی لباس و عمامه

سفیدی از کتان که به سربسته بود که یک طرف آن را به سینه و طرف دیگرش را میان

دو شانه انداخته بودند عصایی به دست داشتند، در حالی که کفش برپا نداشتند چون

( همراهان ایشان این وضعیت را دیدند آنان هم چون امام راه افتادند.( 7

نمونه دیگری از اخلاق امام رضا علیه السلام این بود که در دوران ولایت عهدی

وتصدی بالاترین مقام در دولت اسلامی به هیچ یک از غلامانشان دستور نمی داد ند که

کارهای ایشان راانجام دهند.

روایت شده که وقتی ایشان به حمام نیاز داشتند از این که به کسی دستور بدهند حمام

را برای ایشان آماده کنند، تنفر داشتند و خود کارهای شخصی خویش را انجام

می دادند. همچنین ایشان جهت همدردی با مردم به حمام عمومی شهر می رفتند و از

( نزدیک با مردم معاشرت داشتند.( 8

عبادت عبادت، فروتنی در مقابل خداوند است . انسان کامل به هر اندازه به خدا

نزدیک تر باشد به همان اندازه خشوع و بندگی اش در مقابل خدا بیشتر می گردد، چنین

کسانی هدفشان در عبادت فقط سپاس نعمت های خداوند و نظرشان به قرب پیشگاه

ابدیت می باشد این بزرگترین امتیازات مردان الهی در ارتباط با خداست، محور اصلی

زندگی آنها خدای تعالی و عشق به خداست، شدت توجه به خدا موجب شده بود که

آنها لحظه ای از حق غافل نشوند ، به طوری که اگر گاهی حالت غفلت در خواب یا

( بیداری به آنها دست می داد آن را برای خود گناه به حساب می آوردند.( 9

از دیگر ویژگی های آن حضرت این بود که هر دعایی را که شروع می کردند صلوات بر

محمد و آل او می فرستادند در نماز یا غیر نماز بسیار صلوات می فرستادند، شب ها

موقعی که می خواستند بخوابند قرآن تلاوت می کردند، موقعی که به آیه ای می رسید ند

پناه می برم » : که در آن از بهشت و دوزخ سخن می گفتند گریه می کردند و می فرمودند

آن حضرت هر سه روز یک بار تمام قرآن را تلاوت می کردند. ،« به خدا از آتش دوزخ

به همین دلیل همواره آنان را می بینیم که در وادی شکر الهی اظهار عجز می کنند و با

این همه از خوف الهی لابه می کنند و این نشان دهنده تواضع و فروتنی آنها در مقابل

ذات احدیت است.

پرهیزگاری و تقوای امام رضا علیه السلام طوری بود که نه تنها مردم، بلکه دشمنان نیز

به آن اعتراف می کردند، ایشان همه فکر و اندیشه شان، حفظ دین خدا و اجرای

وظایف الهی بود و نجات خود و مردم را در تقوا، پرهیزگاری و عبادت کردن

می دانستند. چیزهایی که در دنیا وجود داشت، سبب نشد که ایشان از وظیفه خود دور

بیفتد، ایشان به دنیا علاقه نداشتند و نسبت به آن بی رغبت بودند، زهد و عبادتشان

بی نظیر بود، همیشه سعی داشتند مردم را به تقوا و عبادت و پرستش خداوند دعوت

ای زید از خدا بترس، آن چه که ما به » : نمایند ( 10 ) چنان که به برادرشان زید فرمودند

آن رسیده ایم به وسیله همین تقواست هر کس که تقوا داشته باشد و خدا را مراقب

(11)«. خود نداند از ما نیست و ما از او نیستیم

منابع تاریخی، امام رضا علیه اسلام را پرهیزگ اری می دانند که مکرر به زیارت خانه

خدا و انجام مناسک حج و عمره می رفتند، ایشان به زیارت قبر پیامبر صلی الله علیه و

آله علاقه فراوانی داشتند، بالای قبر پیامبر صلی الله علیه و آله می رفتند و خودشان را به

قبر شریف می چسبانیدند، در کنار قبر پیامبر صلی الله عل یه و آله شش یا هشت رکعت

نماز می خواندند در رکوع یا سجده سبحان الله سه بار یا بیشتر می گفتند، زمانی که

نمازشان تمام می شد به سجده می رفتند آن قدر سجده را طولانی می کردند که عرق

ایشان روی ریگ های مسجد می ریخت، صورت مبارکشان را روی زمین یا خاك

مسجد می گذاشتند، دائماً در حال عبادت بودند و به عبادت عشق می ورزیدند و برای

( عبادت خداوند انواع رنج ها را تحمل می کردند.( 12

امام رضا علیه السلام همچون پدر و اجداد پاکشان همواره قبل از هر چیز بنده خالص

خداوند بودند، و همه چیز را در بندگی خدا دنبال می کردند در پرتو همین ب ندگی بود

که به ارزش های والای انسانی و مقام های بلند معنوی دست یافتند. عبادت، راز و نیاز،

مناجات و سجده های طولانی شان نشان می دهد که ایشان دلداده خداست رابطه

تنگاتنگ عاشقانه با ذات پاك خداوند داشتند . یکی از همراهان این بزرگوار در سفر

خراسان می گوید: به روس تایی رسیدیم، آن حضرت به نماز ایستادند، و سجده های

طولانی به جای آوردند، او می گوید: شنیدم امام در سجده می گفتند:

خدایا اگر تو را اطاعت کنم حمد و سپاس مخصوص تو است و اگر نافرمانی کنم »

حجت و عذری برایم نخواهد بود، من و دیگران در احساس تو شریکی نداریم اگر

نیکی به من رسد از جانب تو است . ای خدای بزرگوار ! مردان و زنان با ایمان را در

(13)«. مشرق و مغرب در هر کجا هستند بیامرز

با توجه به مضمون دعاهای ائمه می بینیم دعای امامان ابتدا برای دیگران به خصوص

مومنان بود بعداً برای خودشان دعا می کردند این نشان دهنده آن است که آنها چقدر به

فکر دیگران بودند و در حق مردم مهربانی می کردند.

کسی را با تقواتر نسبت به خدای متعال مثل او ندیده بودم، ذکر خدا همیشه بر لبانشان

جاری بود، همیشه خداترس و پارسا بود، موقعی که وقت نماز می شد در سجده گاه

خود می نشست و سبحان الله، لااله الا الله و ذکرهای دیگر می گفتند و بعد از نماز

اطرافیان را نصیحت می کردند.

در مورد امام رضا علیه السلام باید گفت ایشان، اسوه کامل عبودیت بودند و در این راه

به حدی رسیده بودند که ایشان را عاشق عبادت می دانستند . آن حضرت بسیاری از

روزها را روزه داشتند و بسیاری از شب ها بیدار بودند . به طوری که در زمان ایشان و

نه بعد از آن، کسی به این درجه نرسید حتی زاهدترین افراد.

نکته مهم دیگر این که امام رضا علیه السلام بسیاری از اوقات شبانه روز به درس و

بحث مشغول بودند، فقه و علوم محمدی را به شاگردانشان درس می دادند زیرا ایشان

درس را نمونه ای از ذکر و عبادت می دانستند و زمانی که از درس دادن فارغ می شدند

( به ذکر گفتن خدا می پرداختند.( 14

اباصلت می گوید: من در سرخس به خانه ای که حضرت را تحت نظر گرفته بودند

رفتم، از نگهبان اجازه گرفتم او گفت : حالا موقع رسیدن به حضور ایشان نیست . گفتم:

چرا؟ گفت : امام (علیه السلام) در هر شبانه روز هزار رکعت نماز می خواند و از نماز،

یک ساعت پیش از ظهر و نزدیک غروب فارغ می شوند و همه اوقاتشان در جای نماز

نشسته و مشغول مناجات خدا می شود. اباصلت به نگهبان می گوید در همین موقع

اجازه بگیر . اتفاقا اجازه گرفتند م ن در همان حال که ایشان انتظار نماز را داشتند به

( حضورش شرفیاب شدم.( 15

لطفا به ادامه ی مطلب مراجعه کنید



ادامه مطلب
طبقه بندی: سیره اخلاقی امام رضا علیه اسلام، 
برچسب ها: سیره اخلاقی امام رضا علیه اسلام، سیره اخلاقی، سیره اخلاقی امام رضا، سیره اخلاقی امام رضا(ع)، سیره اخلاقی امام هشتم، امام هشتم، سیره،
این قالب توسط بلاگ اسکین طراحی و توسط شیعه تولز ویرایش شده است برای دریافت کد کلیک کنید
بلاگ اسکین                                   شیعه تولــز